Er is inmiddels aardig wat aandacht voor de onderwerpen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit. De hoeveelheid (wetenschappelijk) onderzoek is flink gegroeid. Er zijn steeds meer Youtube-videos en er verschijnen aardig wat boeken. Dat is heel mooi, maar er valt me daarbij iets op: het merendeel gaat over kinderen.
Heel belangrijk, want de jeugd heeft de toekomst. Het is belangrijk om al vroeg te beginnen met de juiste begeleiding van hoogbegaafde en hoogsensitieve kinderen. Maar ik ben zelf geen kind meer. En ik wil ook beter begrijpen hoe dat allemaal werkt als hoogbegaafde. Ik ontdekte dat juist een artikel over kinderen mij daar verrassend veel over kon leren.
Hoogbegaafdheid als systeemgevoeligheid
Een interessant artikel is dat van Elena Siuta. Het gaat over het effect dat de omgeving kan hebben op een kind.
Siuta schetst hoogbegaafdheid als een verhoogde systemische gevoeligheid die voortkomt uit verhoogde neurocognitieve plasticiteit en een sterke afstemming op de omgeving. Hoogbegaafdheid gaat dan dus over anders functioneren: gevoeliger voor signalen, verwachtingen en spanningen.
Veel omgevingen waarin het kind zich begeeft, zijn ingericht op gemiddelde kinderen. Met strikte regels, een vast tempo en voorspelbare procedures. Dat kan als star worden ervaren door een hoogbegaafd kind. Wanneer de regels belangrijker zijn dan de relatie, kan dit bedreigend voelen. Zo’n omgeving voelt dan niet veilig of voorspelbaar, maar veeleisend en onbetrouwbaar. Het kind heeft dan niet meer de mogelijkheid om tot rust en zelfregulatie te komen. Dat overspoelt het systeem met prikkels die het niet kan reguleren.
Wat gebeurt er bij mismatch?
Die prikkels zorgen ervoor dat het systeem overladen raakt: overprikkeling. Bij een langdurige mismatch met de omgeving, zal het kind tijdelijk anders gaan functioneren. Minder praten, zich terugtrekken. Dat is het systeem dat even terugschakelt. Van buiten lijkt het op een terugval, maar het is een beschermingsmechanisme. Daarmee wordt de belasting verlaagd, en na verloop van tijd, als de rust weer hersteld is, zal het kind weer functioneren als daarvoor (of zelfs een ontwikkelsprong maken).
Het systeem beschermt het kind tegen teveel input. Tegen teveel prikkels, dus.
De volwassen vertaling
Want dit kun je gemakkelijk doorvertalen naar het volwassen leven. Ook daar is veel ingericht op gemiddelde mensen. Als je voor een bedrijf of organisatie werkt, herken je dit vast. Er zijn regels en procedures die gevolgd dienen te worden. Vaak zonder dat we het hebben over het waarom. Dat doen we nu eenmaal zo, is de enige verklaring die gegeven wordt.
Ook kan het zijn dat het werk dat je doet, niet matcht met jouw capaciteiten, en dat je aandacht wordt afgeleid door allerlei randzaken. Een conflict tussen collega’s. Een leidinggevende die een verborgen agenda heeft. Dat slokt je capaciteit op. Teveel prikkels. Wat bij een kind wordt gezien als “terugval”, zie je bij volwassenen als verminderde prestatie of motivatie.
Je presteert daarmee minder dan je zou kunnen. Alleen maar omdat je die mismatch met je omgeving ervaart. En als je je daar niet goed van bewust bent, kan dat een aardig (extra!) beslag leggen op jouw systeem.
Het werk dat eigenlijk al onder jouw niveau was, gaat nu even niet zo lekker. Je ziet dit gebeuren, en begint misschien wel aan jezelf te twijfelen. Is het ineens te hoog gegrepen voor je? Voor je het weet gaat het anderen ook opvallen. Je leidinggevende bijvoorbeeld.
Regie nemen als volwassene
Je bent niet ‘stuk’. Je systeem beschermt zichzelf. Dit is een tijdelijke terugschakeling. Wanneer de situatie voldoende gestabiliseerd is, keer jij gewoon weer terug naar jouw eigen niveau.
Maar hoe kun je daar invloed op uitoefenen?
Gaan we even terug naar het hoogbegaafde kind in het artikel van Siuta. De sleutel zit niet in het iets aan- of afleren bij het kind. Het zit in het aanpassen van de omgeving. De centrale vraag is: wat vraagt deze context of omgeving van deze persoon, en is dat passend?
Als volwassene heb je meer regiemogelijkheden. Door eerlijk te kijken naar jezelf, en hoe jij eigenlijk matcht met jouw (werk)omgeving. Door kritisch te kijken naar waar jij regie kunt nemen. Dat kan zijn door een andere (werk)omgeving te zoeken. Of door bij te stellen in de omgeving waar je nu in zit. Maar in elk geval begint het met erkennen dat dit aan de hand is. En dan op onderzoek te gaan naar wat jij eigenlijk nodig hebt.
Wat dit artikel mij leerde
Wat ik interessant vind aan dit artikel, is dat het een oorzaak aankaart van bepaald gedrag, dat in de volwassen situatie nog steeds een rol kan spelen. Het laat zien waar het kind geen regie heeft, en jij als volwassene wel. Het geeft heel concreet aan wat je kunt doen ook. En dat terwijl ik het in eerste instantie niet eens van plan was te gaan lezen.
Verder lezen
Ik gaf een masterclass over onderprikkeling en merkte halverwege dat ik het zelf niet op orde had - En daar zat ik dan. Midden in een masterclass over onderprikkeling die ik aan het geven was. Ik weet het nog heel goed. Het ging over je prikkelprofiel, en hoe dat matcht (of juist niet) met je omgeving, en dat wat je aan het doen bent. En terwijl ik dat zat te vertellen, kwam er… …
Wat je kunt leren van een artikel over kinderen - Er is inmiddels aardig wat aandacht voor de onderwerpen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit. De hoeveelheid (wetenschappelijk) onderzoek is flink gegroeid. Er zijn steeds meer Youtube-videos en er verschijnen aardig wat boeken. Dat is heel mooi, maar er valt me daarbij iets op: het merendeel gaat over kinderen. Heel belangrijk, want de jeugd heeft de toekomst. Het… …
Hoe we onze (eigen)waarde op de verkeerde plek zoeken - En waar hij wél zit Veel mensen zoeken hun waarde in geld, status of prestaties. Het voelt alsof het nooit genoeg is. En dat is niet zo raar, want je eigenwaarde zit daar helemaal niet in. Waarin dan wel? Daar ga ik in dit artikel dieper op in. Externe waardering is nooit genoeg Wij mensen… …