De afgelopen tijd speelt onderprikkeling een prominente plek in mij leven. Niet alleen in mijn werk als Prikkelbaas, maar ook voor mij zelf. In een eerder blog schreef ik er al over.
Hoe langer ik met prikkels bezig ben, hoe meer ik zie wat een enorme rol ze spelen in mijn leven. Nu, maar ook in het verleden. Want al zo lang als ik me kan herinneren heb ik te maken met perioden van intense onderprikkeling.Vaak sluipt dat er op geniepige wijze in, zonder dat ik het direct doorheb. Vroeger sowieso, want toen was ik me al helemaal niet bewust van die onderprikkeling, ik was er helemaal niet zo mee bezig.
Maar zelfs nu ik er mijn werk van gemaakt heb, sneakt het er toch af en toe in. Dat is wat het is, daar zal ik dan gewoon doorheen moeten wanneer dat gebeurt: the only way out is through. Wat ik wel kan doen, is steeds beter worden in het opmerken. Dus besloot ik eens te onderzoeken wat nu signalen zijn dat ik onderprikkeld begin te raken, of al ben. Want hoe beter je wordt in het leren herkennen van de signalen, hoe beter je ermee kunt dealen als het gebeurt.
(Doorgeslagen) prikkelzoekgedrag
Een interessant signaal is prikkelzoekgedrag. Je brein gaat bijna vanzelf op zoek naar bevrediging. Omdat het dat niet kan vinden in wat je op dat moment aan het doen bent, gaat het zoeken op andere plekken. Denk bijvoorbeeld aan:
- Social media: doomscrollen op zoek naar iets (maar wat dan?). Deze is venijnig, want social media zijn zo gebouwd om jou aandacht maximaal te kapen.
- Bingewatching/reading/listening: series kijken tot je erbij neervalt. Maar het kan ook in de vorm van boeken lezen (of beginnen met lezen maar niet verder gaan), 100 podcasts starten (maar al na enkele minuten afhaken).
- Iets nieuws starten: een nieuwe hobby, project of zelfs een baan. Om al snel te concluderen dat dit het ook niet is.
Prikkelzoekgedrag, daar is op zichzelf niets mis mee. Dat doen we allemaal. Het wordt probelmatischer wanneer je erin doorslaat. Denk: urenlang zitten scrollen op social media, op elk moment dat je even niets te doen hebt dat willen vullen door op Youtube te gaan kijken, dat soort dingen.
Dit zijn in feite vormen van consumptie. In de breedste zin van het woord. Consumptie van informatie, entertainment, voedsel, prikkels.
Waar het vooral in zit, is een toename van een of meer van deze soorten prikkelzoekgedrag. Wanneer je merkt dat je ineens heel veel tijd door gaat brengen op Linkedin of Youtube, dan kan dat een signaal zijn. Zie de screentime op je telefoon.
Tegen de muren opvliegen
Ken je dat gevoel van tegen de muren opvliegen? Ik weet eigenlijk niet of dit nu een gangbare uitdrukking is, dus laat het me uitleggen. Het is een gevoel dat je niet weet wat je met jezelf aan moet. Je zit jezelf in de weg, en het lukt je niet daaruit te komen. Je kunt niet vinden wat je zoekt, of zo voelt dat in elk geval. Je schiet alle kanten op. Een vervelend gevoel dat steeds luider om aandacht lijkt te vragen. Het is een storend gevoel van niet-weten.
Frustratie
En dat alles leidt tot een intens gevoel van frustratie. Het gevoel niet te kunnen vinden wat je zoekt (en tegelijk niet weten wat je zoekt) neemt nu grotere vormen aan. Je wilt het liefst gaan schreeuwen. Maar ja, dat is raar, dus dat doe je niet. Misschien ben je wel wat minder vriendelijk naar de mensen om je heen. En al helemaal naar jezelf. Want kom op nou, stel je niet zo aan, ga gewoon iets doen. Je interne criticus pakt zijn podium.
Je hebt (meer) last van overprikkeling
Ja, dat lees je goed. Wanneer je overprikkeld bent (of meer dan normaal) dan kan dit een signaal zijn dat je onderprikkeld bent. Je bent druk aan het heen- en weer vliegen tussen van alles, en zoekt je prikkels misschien wel op de verkeerde plekken. Dat zorgt er wel voor dat jouw systeem aardig vol kan raken. Maar omdat het wel vult maar niet voedt, blijft dat knagende gevoel steeds terugkomen. Het zorgt dat je het ene moment helemaal hyper ergens achteraan rent, en het volgende moment uitgeput op de bank ligt.
Bovendien trekt die interne criticus ook aardig wat energie. Je gaat nog harder nadenken zonder een antwoord te vinden. Dat zijn niet de denkprikkels waar je van aangaat. En ook deze trekken je batterij leeg, zonder iets zinvols op te leveren. Je raakt geïrriteerd, en kunt nog minder hebben. Misschien stoor je je meer aan dingen, wat ook weer extra belasting is voor jouw prikkelsysteem.
En zo stapelt jouw systeem zich helemaal vol met allerlei JUNK.
Het begint met herkenning
Dat is knap vervelend. Understatement. Geloof me, ik weet er alles van. Je weet je geen raad met jezelf, en dat is waardeloos. Zeker als dit langer duurt, is dit een enorme belasting. En ik weet niet hoe dat voor jou is, maar vaak heb ik dus helemaal niet zo in de gaten dat het onderprikkeling is dat het echte probleem is. Zeker wanneer het tot uiting komt als OVERprikkeling.
Het begint met het gaan herkennen bij jezelf. Dat is de eerste stap, want als je niet weet wat er aan de hand is, dan kun je ook niet aan de slag met een oplossing. En nee, dit artikel is geen volledige lijst. Er zijn meer signalen waaraan je het kunt herkennen, maar dit zijn wel veel voorkomende. Je kunt er een goede start mee maken.
Wil jij je hier nu eens verder in verdiepen, kom dan eens een keer langs in de Masterclass Onderprikkeling. Dan vertel ik je meer over onderprikkeling, en hoe je daar meer grip op kunt krijgen. Er is ruimte om ervaringen uit te wisselen met anderen, en om je inzicht in je eigen onderprikkeling te vergroten. Kijk hier wanneer de volgende masterclass is.
Verder lezen
4 signalen die je vertellen dat je (eigenlijk) onderprikkeld bent - De afgelopen tijd speelt onderprikkeling een prominente plek in mij leven. Niet alleen in mijn werk als Prikkelbaas, maar ook voor mij zelf. In een eerder blog schreef ik er al over.Hoe langer ik met prikkels bezig ben, hoe meer ik zie wat een enorme rol ze spelen in mijn leven. Nu, maar ook in… …
Maar…onderprikkeling, toch? - Door alle zelf-analyse van de afgelopen tijd vergat ik bijna waar het nu eigenlijk mee begonnen is: ik die tijdens het geven van een masterclass over onderprikkeling ineens beseft dat ie zelf onderprikkeld is. Maar gelukkig (!) besloot mijn systeem me daar weer even fijntjes aan te herinneren de afgelopen week. Hoe ik dat merkte?… …
(Over)perfectionisme - Waar zal ik beginnen, niets lijkt goed genoeg als opening... Ok, dat is wel heel flauw natuurlijk. Maar goed, soms moet je ergens gewoon aan beginnen. En dus wil ik het eens hebben over perfectionisme. Tijdens mijn zelfonderzoek kwam ik namelijk tot de ontdekking dat ik zelf best wel perfectionistisch ben. Op het verlammende af. … …