Prikkels zijn er in soorten. Vijf, om precies te zijn. Dabrowski noemde ze overexcitabilities:
- Verbeelding: een rijke fantasie, levendige innerlijke beelden, creativiteit.
- Emotie: diep voelen, empathie, intense innerlijke beleving.
- Sensorisch: gevoeligheid voor zintuiglijke input (geluid, geur, licht, aanraking, smaak).
- Psychomotorisch: veel fysieke energie, drang tot beweging, lichamelijke expressie.
- Intellectueel: nieuwsgierigheid, liefde voor analyseren, verbanden leggen.
Toen ik deze indeling ontdekte, viel er veel op zijn plek. In dit artikel neem ik je mee in mijn zoektocht: waar mijn gevoeligheden liggen en hoe ik er uiteindelijk mee leerde omgaan.
Geluid als stoorzender
Geluid is voor mij een stoorzender. Luid pratende mensen of het lawaai van gereedschap kunnen mij tot waanzin drijven. Dat is duidelijk een sensorische overexcitability.
In het dagelijks leven lukt het me steeds beter hiermee om te gaan. Er was een tijd dat ik hier slecht mee om kon gaan. Ik probeerde vooral lawaai te vermijden. Ik kan je vertellen, dat is niet te doen. Zoekend naar een betere oplossing kwam ik de overexcitabilities tegen, die mij handvatten geven om ermee om te gaan.
Maar daarmee was ik er nog lang niet.
Een kracht
Er was één ding dat er bij mij niet in wilde. Dabrowski zegt namelijk dat een overexcitability eigenlijk een talent is. Een gave zelfs.
Totaal overprikkeld door de bladblazers onder mijn raam stond dat mijlenver af van mijn beleving. Hoe kan iets dat mij helemaal leegtrekt een gave zijn? Ik kon me er niets bij voorstellen.
Toch liet dit idee me niet los. Het had zich in mijn onderbewuste genesteld.
Want verstandelijk begreep ik het punt wel. Een extra gevoelig gehoor kan je in staat stellen om dingen beter te horen. Nuances te onderscheiden. Intens te genieten van muziek. Subtiele veranderingen in een stem op te merken die iets verraden over emotie of gevoel. Maar ik voelde het niet. Mijn gevoelige gehoor was alleen maar een last.
De balans
Pas veel later leerde ik hoe dit precies zit. Ik had eerst balans nodig. De weegschaal is hier een nuttige metafoor. Je ziet er eentje hieronder.
Rechts zie je gevoeligheden staan. Links behoeften. Zijn die in evenwicht, dan ben jij dat ook. Balans is nooit statisch. Je moet steeds bijsturen om hem te bewaren. Balanceren dus. Een werkwoord.
Het is niet genoeg om alleen de prikkels te vermijden waar je gevoelig voor bent. Je moet óók kijken naar de prikkels waar je behoefte aan hebt. Pas dan ontstaat er ruimte. Je systeem komt tot rust, overprikkeling neemt af.
De last van de gevoeligheid verdwijnt.
En dát is het moment dat je ontdekt dat die gevoeligheid een kracht kan zijn. Pas dan. Niet eerder.
Wil je meer weten over prikkels en hoe je ermee om kunt gaan? Lees dan ook mijn andere blogs over dit onderwerp.
Verder lezen
4 signalen die je vertellen dat je (eigenlijk) onderprikkeld bent - De afgelopen tijd speelt onderprikkeling een prominente plek in mij leven. Niet alleen in mijn werk als Prikkelbaas, maar ook voor mij zelf. In een eerder blog schreef ik er al over.Hoe langer ik met prikkels bezig ben, hoe meer ik zie wat een enorme rol ze spelen in mijn leven. Nu, maar ook in… …
Maar…onderprikkeling, toch? - Door alle zelf-analyse van de afgelopen tijd vergat ik bijna waar het nu eigenlijk mee begonnen is: ik die tijdens het geven van een masterclass over onderprikkeling ineens beseft dat ie zelf onderprikkeld is. Maar gelukkig (!) besloot mijn systeem me daar weer even fijntjes aan te herinneren de afgelopen week. Hoe ik dat merkte?… …
(Over)perfectionisme - Waar zal ik beginnen, niets lijkt goed genoeg als opening... Ok, dat is wel heel flauw natuurlijk. Maar goed, soms moet je ergens gewoon aan beginnen. En dus wil ik het eens hebben over perfectionisme. Tijdens mijn zelfonderzoek kwam ik namelijk tot de ontdekking dat ik zelf best wel perfectionistisch ben. Op het verlammende af. … …